Religie kennis Wiki
Advertisement
Bestand:Sterrederzee.jpg

Het miraculeuze beeld, de "Sterre der Zee"

De Sterre der Zee is één van de genadebeelden van Maria die in Nederland het middelpunt zijn van een bedevaart. Het beeld staat opgesteld in de Mérodekapel, een onderdeel van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Maastricht.

De oorsprong van de titel[]

De titel "Sterre der Zee" is in de Katholieke eredienst terechtgekomen door de verklaring van de naam "Maria" door de heilige Hiëronymus. Hij deelde de Hebreeuwse naam "Maryam" op in "Mar" en "Yam," wat in het Latijn neerkomt op "Stilla Maris" oftewel "druppel der Zee." Dit werd verbasterd tot "Stella Maris" oftewel "Sterre der Zee." Deze titel kwam weer in de wereldberoemde Lauretaanse Litanie terecht.

"Stella Maris" of Ster der Zee was eveneens een epitheton van de Godin Isis, Ishtar, Aphrodite, Venus en van Mari-Anna. Het begrip komt in de antieke oudheid dus reeds voor en is in feite afgeleid van de functie van de planeet Venus (als ochtend- en avondster, richtpunt voor schippers), of van de Poolster (zelfde functie) die de axis mundi markeert, of ook nog van de ster Sirius die de Pleiaden aanvoert en door de Egyptenaren werd benut om de seizoenen, het tijdstip van het opkomend Nijlwater, te bepalen en hun kalender te ijken. Tussen de verering uit de oudheid en de katholieke Mariatitel is aldus geen rechtstreeks verband.

Onze Lieve Vrouwe ten Oevere[]

De verering van Maria in de stad is al veel ouder dan deze beeltenis. Al uit de dertiende eeuw (1281) is er een vermelding van een (waarschijnlijk nog veel oudere) kapel aan de Maas die "Maria Minor" oftewel "de kleinere kapel van Maria" genoemd werd. Later veranderde de naam in "Maria ad Littam" oftewel "Maria ten Oevere." Hoe logisch het ook lijkt, de verering van de Sterre der Zee is niet uit deze oude devotie voortgekomen, al heeft ze haar wel verdrongen.

Onze Lieve Vrouwe van de Minderbroeders[]

Vanaf het laatste kwart van de 15e eeuw stond het beeld dat tegenwoordig "Sterre der Zee" heet in de kerk van de minderbroeders. Het werd bij zijn intrede in het klooster rond 1470 geschonken door de edelman Nicolaus van Harlaer. Het moet dateren uit het begin van de vijftiende eeuw, en is in Duitsland gemaakt. Het behoort tot het type van de zogenaamde "Schöne Madonnen," beelden die gekenmerkt worden door een lieflijke, informele uitstraling en een gebogen vorm, die hanchement of ook wel minder subtiel "gebroken heup" wordt genoemd. Maria werd in deze traditie steevast afgebeeld als een jonge moeder die ongedwongen speelt met het Kindje Jezus. Het vaasje met de zilveren lelie dat de Sterre der Zee in haar rechterhand draagt was dan ook oorspronkelijk een peer, waarnaar het Kind begerig zijn handje uitstrekte. Dit is waarschijnlijk veranderd in een tijd dat men een dergelijke speelsheid in een eerbiedwaardige afbeelding minder kon waarderen.

Enige tijd nadat het beeld in de kerk van het klooster was opgesteld, werd het het centrum van een levendige volksdevotie. Waarschijnlijk gebeurde dit na wonderbaarlijke genezingen of gebedsverhoringen. Aan de eerste bloeiperiode kwam een einde na de verdrijving van de minderbroeders uit de stad in 1638. Dit gebeurde na het zogenaamde verraad van Pater Vinck, die gespioneerd zou hebben voor de Spanjaarden. De stad was sinds 1632 Staats, en de katholieke geestelijkheid was een doorn in het oog van de protestantse overheid. Dit "verraad" moet dan ook waarschijnlijk als een voorwendsel worden opgevat.

Het beeld kwam via bergplaatsen in Wyck en het klooster Slavante op de Sint-Pietersberg uiteindelijk terecht in het minderbroedersklooster in Tongeren. Het keerde terug in de stad tijdens het korte Franse bestuur van 1673 tot 1678. Na de Vrede van Nijmegen kregen de paters een korte tijd de beschikking over een gedeelte van hun voormalige klooster. Ook het beeld verbleef daar, in een noodkapel. Uit deze periode dateert de titel "Sterre der Zee" voor juist dit beeld. Toen de minderbroeders van Maastricht in 1700 hun nieuwe klooster op de Minderbroedersberg betrokken, ging ook het beeld mee, met de bijbehorende verering. Daar bleef het tot de sluiting van de kloosters door de Fransen in 1796. Leden van de devotionele broederschap die bij het beeld hoorde haalden het in het geheim uit de kerk, vóór het vernield of verkocht kon worden.

Het beeld in de basiliek[]

In 1804 werd het opgesteld in de Sint-Nicolaaskerk, de parochiekerk náást de kapittelkerk van Onze Lieve Vrouwe. Toen de Sint-Nicolaaskerk in 1837 werd gesloten, kreeg de parochie de voormalige kapittelkerk als nieuw onderkomen. Op 10 oktober werd de Sterre der Zee naar die kerk overgebracht. Op die datum wordt sinds 2005 het liturgische feest van de Sterre der Zee gevierd.

Heden ten dage bezoeken zo'n 1000 Mariavereerders per dag de Sterre der Zee.

Sterre der Zee in Rotterdam[]

In Rotterdam is er een parochie genaamd Sterre der Zee. Het behoort bij de Sint-Willibrorduskerk (volledige naam: Sint- Willibrorduskerk olv Sterre der Zee)

Externe link[]


id:Stella Maris

Advertisement