Religie kennis Wiki
Advertisement

De term pastoraal werker of pastoraal werkster is een begrip uit het christendom, dat in twee betekenissen gebruikt wordt, naargelang van de kerkelijke traditie.

Rooms-katholicisme[]

In de rooms-katholieke Kerk wordt de term "pastoraal werker" gebruikt voor mensen die zonder priester- of diakenwijding professioneel werkzaam zijn in het pastoraat. Professioneel in functionele zin, zijn ze leek in de kerkelijk-hiërarchische zin. De functie van pastoraal werker is geen ambt in de kerkelijke hiërarchie. Wel ontvangt de pastoraal werker een zending van de bisschop. Elk bisdom bepaalt zijn eigen specifieke eisen voor de functie van pastoraal werker. In het algemeen is een opleiding theologie op universitair of HBO-niveau vereist, aangevuld met een vorming vanuit het bisdom.

Kerkelijke omschrijving[]

Bepalend voor de functie van pastoraal werk(st)er in de Nederlandse situatie is de nota Meewerken in het pastoraat die de Nederlandse bisschoppen in 1999 hebben uitgegeven. Dit is een beleidsnota bij de officiële Romeinse Instructie over enige vragen betreffende de medewerking van lekengelovigen aan het dienstwerk van de priesters (1997).

Positie in de parochie[]

De pastoraal werker in een parochie valt onder de verantwoordelijkheid van de pastoor. Volgens het kerkelijk recht kan enkel een priester eindverantwoordelijke van een parochie zijn.
De praktijk is dat in sommige parochies een pastoraal werker als eerste aanspreekbare functionaris aanwezig is. Voor het bedienen van de sacramenten wordt beroep gedaan op een priester. Ook bestaan er samenwerkingsvormen waarin een team van priesters en pastoraal werkers verantwoordelijk zijn voor specifieke taakgebieden in een cluster van parochies. Een pastoraal werker draagt dan bijvoorbeeld zorg voor de catechese in een vijftal parochies. Sommigen gebruiken de term pastor voor onder andere pastoraal werkers. Dit is volgens de nota Meewerken in het pastoraat onjuist. Deze titel is in de Katholieke Kerk voorbehouden aan gewijde personen[1].
In bepaalde Nederlandse bisdommen is de functie van pastoraal werker gebruikelijker dan in andere. In het Bisdom Roermond kwamen in 2005 pas de eerste pastoraal werkers. De laatste jaren ziet men ook de ontwikkeling waarbij permanente diakens gaan meewerken in het pastoraat.

Sacramenten[]

Aangezien in de Rooms-katholieke Kerk het bedienen van Sacramenten in het algemeen is voorbehouden aan bisschoppen, priesters en diakens, omvat de taak van de pastoraal werker niet de sacramentele bediening. Uitzondering hierop vormen sommige pastoraal werkers die in het verleden een zogenaamd doopverlof hebben ontvangen, namelijk de permissie om te dopen[bron?]. Dit verlof wordt tegenwoordig nauwelijks of niet meer afgegeven. Krachtens artikel 1112 van het Wetboek van Canoniek Recht kan de diocesane bisschop in principe aan een leek (bijvoorbeeld aan een pastoraal werk(st)er) delegeren om te assisteren bij het sluiten van een huwelijk. In de praktijk wordt deze mogelijkheid niet gebruikt.

Protestantisme[]

Binnen de protestantse kerken en gemeenten zijn pastoraal werkers personen die in het pastoraat ("herderlijke zorg") werkzaam zijn maar die geen afgeronde universitaire predikantsopleiding hebben gevolgd, of dit wel hebben gedaan maar niet als predikant zijn aangesteld. Zij beschikken niet over de bevoegdheid om de sacramenten te bedienen en gaan doorgaans niet voor in de zondagse kerkdiensten. Wel kunnen zij voorgaan in de zondagse samenkomsten in bijvoorbeeld ziekenhuizen, verpleeghuizen of bejaardenhuizen, die geen predikant in dienst hebben. Wanneer zij geen universitaire opleiding hebben gevolgd, beschikken zij vaak over een opleiding op HBO-niveau.


Referenties
Advertisement