Religie kennis Wiki
Advertisement
deel van de serie over
Kerkelijk Gerei

Waaronder de:
"Paramenten" en
"Het Liturgisch Vaatwerk"

Monstrans.jpg
Gebruikt in de
Liturgie

Liturgisch vaatwerk
Vasa sacra
Miskelk · Pateen
Kelklepeltje
Ciborie · Monstrans
Pyxis · Custodiale

Vasa non sacra
Ampullen · Wijwatervat
Olievaatje
Wierookvat · Ablutievat

Paramenten
Amict · Albe · Baarkleed · Cingel
Tuniek · Dalmatiek · Fanon
Kazuifel · Manipel · Stola
Gremiale · Benedictievelum
Mijter

Koorkledij
Rochet · Superplie
Koorkap · Cappa magna
Kovel

Kelkgerei
Bursa · Kelkvelum
Ciborievelum

Kerklinnen
Corporale · Kelkdoekje
Lavabodoekje · Palla
Altaardwaal

Kerkinterieur
Altaar · Ambo
Biechtstoel · Communiebank
Doksaal · Doopvont
Faldistorium
Godslamp · Hoogaltaar
Heilig Kruisaltaar
Katheder · Preekstoel
Tabernakel · Volksaltaar

Liturgische boeken
Altaarmissaal · Psalter
Evangeliarium · Lectionarium
Rituaal · Benedictionale
Kyriale · Graduale
Brevier · Volksmissaal
Sacramentarium

Overige
Flambouw · Processiekruis
Altaargong · Altaarschel · Sanctusbel
Wijwaterkwast · Scheepje
Doopschelp · Lessenaar
Thabor · Antependium
Paaskaars

Paarse stola en dito manipel

De Manipel (Latijn: manipulus) is een liturgisch kledingstuk, dat tot de jaren 1960 algemeen gebruikt werd in de Katholieke Kerk. Tegenwoordig komt het minder voor, hoewel dit parament in de Missen volgens de Tridentijnse ritus nog steeds gebruikt wordt.

Kenmerken[]

De manipel wordt door de priester - en in de plechtige Mis met assistentie ook door de diaken en subdiaken - gedragen over de linker onderarm op de mouwen van de albe. Hij wordt dichter bij de pols dan bij de elleboog gedragen. De manipel wordt enkel tijdens het celebreren van de Mis gedragen, met uitzondering van de preek of homilie. Indien de priester gaat preken vanaf de ambo of vanaf de preekstoel legt hij de manipel over het missaal, het boek met daarin de gebeden van de Mis. Bij de offerande doet de priester de manipel weer aan.

De manipel staat, als voormalige zweetdoek, in de christelijke symboliek voor de last van het werk in de wijngaard van de Heer. Tevens herinnert hij aan de ontberingen die Jezus Christus moest lijden tijdens zijn aardse leven.

Geschiedenis[]

De manipel ontstond al erg vroeg in de liturgische traditie. Ontstaan in de eerste eeuwen van het christendom in Rome was de manipel in de 6e eeuw in West-Europa algemeen verspreid. Hij vindt zijn oorsprong als versierde zweet- en zakdoek die over de arm gedragen werd. In de warme landen van het Middellandse Zeegebied veroorzaakten de in de Oudheid zware gewaden van bisschoppen, priesters, diakens en subdiakens, vaak hevige transpiratie. De bisschop bijvoorbeeld droeg - en draagt nog altijd - bovenop zijn dagelijkse kleding in de liturgie de albe, amict, dalmatiek, kazuifel, stola, pallium en de mitra (mijter).

In de loop van de ontwikkeling van de liturgie evolueerde de manipel steeds meer naar een rijk versierd kledingstuk en verloor zijn praktische gebruik als zweetdoek. Tezamen met de dikkere en rijkere versiering met onder meer goud en zijde die de liturgische kledingstukken na de middeleeuwen ging kenmerken - de aan de schouderzijde ingekorte Romaanse kazuifels kwamen steeds meer op - werd ook de manipel steeds meer gestijfd en veelal versierd met zeer kostbaar goudstiksel. fr:Manipule (liturgie) it:Manipolo (cattolicesimo) pl:Manipularz ru:Манипул (облачение) sv:Manipel uk:Маніпул

Advertisement